Tiếng nào khó nhất trong ba thứ tiếng Trung, Nhật, Hàn là câu hỏi mình nghe nhiều nhất từ học viên mới bước vào lớp. Mình dạy học đã hơn chín năm, và thật lòng không có một đáp án chung cho tất cả mọi người. Trong các lớp mình từng phụ trách, tiếng Nhật thường đứng đầu khi tính đủ bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết. Nhưng nếu mục tiêu của bạn chỉ là trò chuyện đơn giản, bức tranh sẽ khác đi khá nhiều.
Trả lời nhanh cho người bận rộn
Nếu bạn chỉ có vài phút, hãy nhớ một điều. Khi xét đủ cả bốn kỹ năng, tiếng Nhật thường được xem là khó nhất. Lý do nằm ở việc tiếng Nhật dùng ba hệ chữ cùng lúc. Người mới phải mất khá nhiều thời gian chỉ để làm quen với chúng.
Tiếng Trung có độ khó riêng ở hai điểm lớn là thanh điệu và số lượng chữ Hán. Tiếng Hàn thì dễ phát âm và dễ đọc hơn hẳn. Tuy vậy, hệ thống kính ngữ và các đuôi câu lại khiến người học tốn công. Nói gọn lại, tiếng Hàn là nơi dễ bắt đầu nhất, còn độ khó thực sự phụ thuộc vào việc bạn định dùng ngôn ngữ đó để làm gì.
Chọn tiêu chí trước khi so sánh
Trước khi kết luận, bạn cần rõ mình đang so theo tiêu chí nào. Học viên học tiếng Hàn hay nhắc đến chữ viết. Người học tiếng Trung thường kể về thanh điệu. Còn người học tiếng Nhật lại hay than về ngữ pháp và kính ngữ. Mỗi người vấp ở một chỗ khác nhau, nên nhìn toàn diện mới công bằng.
Theo kinh nghiệm dạy của mình, bốn tiêu chí dưới đây đủ để có cái nhìn cân bằng. Đó là hệ thống chữ viết, phát âm và thanh điệu, ngữ pháp cùng kính ngữ, và lượng từ vựng cần nhớ để đạt trình độ giao tiếp. Mình sẽ đi qua từng tiêu chí, kèm ví dụ cụ thể từ lớp học.
Chữ viết: rào cản đầu tiên, nhưng không phải lúc nào cũng lớn nhất
Chữ Hangul của tiếng Hàn có 24 ký tự cơ bản. Đây là lợi thế rất rõ. Nhiều học viên nắm được bảng chữ trong vài ngày, và chỉ vài tuần sau đã đọc khá trôi chảy. Cảm giác thành tựu đến sớm như vậy giúp người mới giữ được động lực học tiếp.
Tiếng Trung khác hẳn. Bạn phải học hàng nghìn chữ Hán, và mỗi chữ có âm, nghĩa, cách viết riêng. Để đỡ ngợp, mình thường hướng dẫn học viên bắt đầu từ bộ thủ. Khi đã quen nhìn bộ thủ, bạn đoán được phần nào nhóm nghĩa của một chữ lạ. Nhờ vậy việc ghi nhớ nhẹ đi thấy rõ.
Tiếng Nhật phải đối mặt với cả ba hệ chữ: Hiragana, Katakana và Kanji. Giai đoạn đầu thường là lúc học viên nản nhất. Họ phải thuộc hai bảng âm tiết rồi mới đọc được một câu đơn giản. Qua được giai đoạn này, các bước sau sẽ dễ thở hơn đáng kể.
Phát âm và thanh điệu: người Việt có lợi thế gì?
Tin vui là người Việt đã quen với thanh điệu từ nhỏ. Tiếng Trung có bốn thanh chính, nên bạn không bỡ ngỡ như người học đến từ châu Âu. Dù vậy, thanh điệu tiếng Trung vẫn là thử thách không nhỏ. Chỉ cần lệch một thanh, nghĩa của câu có thể đổi hẳn. Lỗi này rất hay xuất hiện khi người học nói nhanh.
Tiếng Hàn có phụ âm căng và bật hơi. Với tai người Việt, những âm này nghe khá giống nhau. Mình thường khuyên học viên ghi âm giọng của mình rồi so lại với người bản xứ. Nếu bỏ qua phần này ngay từ đầu, việc sửa về sau sẽ tốn công hơn nhiều.
Tiếng Nhật có cấu trúc âm tiết khá đơn giản. Thế nhưng nhịp điệu và độ dài nguyên âm lại dễ gây nhầm. Một âm ngắn và một âm dài có thể làm đổi nghĩa của từ. Vì vậy hãy chú ý lắng nghe kỹ ngay từ buổi học đầu tiên.
Ngữ pháp và kính ngữ: nơi học viên hay vấp nhất
Tiếng Nhật và tiếng Hàn đều có hệ thống kính ngữ nhiều bậc. Động từ hoặc đuôi câu thay đổi theo người nghe, tuổi tác và vị thế xã hội. Nghe thì có vẻ rắc rối, nhưng chính phần này quyết định bạn nói chuyện có tự nhiên hay không.
Lấy một ví dụ đơn giản. Khi chào người lớn tuổi hoặc cấp trên, cả tiếng Hàn lẫn tiếng Nhật đều đòi bạn chọn đuôi câu khác với khi nói với bạn bè. Nói sai bậc không làm người nghe hiểu lầm ý. Tuy nhiên họ sẽ nhận ra bạn còn lạ với cách giao tiếp, và cuộc trò chuyện dễ trở nên gượng gạo.
Ngược lại, ngữ pháp tiếng Trung gọn hơn nhiều. Động từ gần như không biến đổi theo ngôi hay thời, nên bạn không phải thuộc các bảng chia phức tạp. Điều cần để ý là trật tự từ và cách dùng hư từ. Chỉ một chỗ đặt sai cũng có thể làm câu lạc nhịp.
Độ khó theo từng kỹ năng
Dựa trên kinh nghiệm giảng dạy, mình chấm điểm từ 1 (dễ) đến 5 (khó) cho người Việt học ở mức cơ bản. Đây chỉ là đánh giá tương đối. Bạn có thể thấy khác nếu nền tảng hay phương pháp học của mình không giống.
| Kỹ năng | Tiếng Trung | Tiếng Nhật | Tiếng Hàn |
|---|---|---|---|
| Nghe | 4 | 4 | 3 |
| Nói | 4 | 4 | 3 |
| Đọc | 5 | 5 | 2 |
| Viết | 5 | 5 | 2 |
Nếu tự học mỗi ngày từ một đến hai giờ, học viên thường cần khoảng 12 đến 18 tháng để đạt N3, HSK 3 hoặc TOPIK 3. Con số này còn tùy nền tảng ban đầu và độ đều đặn trong việc học. Nếu ngắt quãng nhiều, thời gian có thể kéo dài đáng kể.
Cơ hội việc làm tại Việt Nam
Tiếng Nhật và tiếng Hàn thường có nhu cầu tuyển dụng khá cao ở các khu công nghiệp và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Tiếng Trung lại phổ biến trong thương mại, xuất nhập khẩu và logistics, nhất là ở những khu vực giao thương lớn.
Đừng chọn ngôn ngữ chỉ vì nghe nói lương cao. Thu nhập thực tế phụ thuộc vào năng lực, ngành nghề và kinh nghiệm làm việc. Trước khi quyết định, bạn nên xem các tin tuyển dụng hiện có ở nơi mình muốn làm để biết thị trường đang cần gì. Ngoài ra, bạn có thể tham khảo thêm các bài viết về tiếng Trung để so sánh cơ hội nghề nghiệp của từng ngôn ngữ.
Chọn ngôn ngữ theo mục tiêu cụ thể
Học để đi làm ngắn hạn, để du học hay để giao tiếp hằng ngày sẽ dẫn đến những lựa chọn rất khác nhau. Nếu bạn muốn sớm làm việc cho một công ty Nhật, tiếng Nhật sẽ hữu ích hơn. Nếu muốn bắt đầu nhẹ nhàng và nhanh thấy kết quả, tiếng Hàn thường là lựa chọn an toàn.
Với người mới, ba đến sáu tháng đầu nên tập trung vào phát âm và bảng chữ cái. Sau đó mới nên học từ vựng theo chủ đề để áp dụng vào tình huống thật. Nếu muốn một lộ trình bài bản, bạn có thể xem thêm chuyên mục tiếng Nhật Hàn Trung. Bạn cũng có thể đọc các bài hướng dẫn tự học tiếng Nhật để chuẩn bị trước khi bắt đầu.
Những sai lầm hay gặp khi chọn ngôn ngữ
Sai lầm đầu tiên là chọn theo cảm tính hay theo phong trào mà không nghĩ đến mục tiêu cá nhân. Có học viên thấy bạn bè mê phim Hàn nên đăng ký tiếng Hàn. Vài tháng sau họ mới nhận ra công việc tương lai cần tiếng Nhật. Thời gian đã bỏ ra thì không lấy lại được.
Sai lầm thứ hai là học nhiều ngôn ngữ cùng lúc. Não bộ cần thời gian để làm quen với một hệ thống mới. Khi học song song ba thứ tiếng, tiến độ của cả ba thường chậm lại. Người học dễ rơi vào cảm giác rối và chán nản.
Sai lầm thứ ba là bỏ qua phát âm và kính ngữ ngay từ đầu. Những lỗi nhỏ lúc mới học sẽ nhanh chóng thành thói quen. Sửa lại sau này thường tốn công hơn rất nhiều so với làm đúng ngay từ đầu.
Câu hỏi thường gặp
Tiếng Nhật có thật sự khó hơn tiếng Hàn không?
Xét về chữ viết và ngữ pháp thì tiếng Nhật thường khó hơn. Hangul được thiết kế khoa học nên tiếng Hàn dễ đọc hơn đáng kể. Nhưng nếu tính độ khó khi cần giao tiếp lịch sự trong công việc, cả hai đều đòi hỏi công sức tương đương.
Người chưa biết chữ Hán có nên học tiếng Trung không?
Có, nhưng bạn nên chuẩn bị tinh thần học chữ từ đầu. Nếu chỉ muốn trò chuyện đơn giản, bạn có thể bắt đầu với phiên âm rồi học chữ dần. Đừng kỳ vọng đọc được báo chí chỉ sau vài tháng.
Bao lâu thì giao tiếp cơ bản được với mỗi ngôn ngữ?
Với người tự học đều đặn, giao tiếp cơ bản thường đạt sau khoảng sáu đến chín tháng. Tiếng Hàn có thể nhanh hơn một chút. Tiếng Nhật và tiếng Trung thường cần thêm thời gian để nói tự nhiên.
Nên học tiếng Hàn hay tiếng Nhật trước nếu muốn đi làm?
Tùy thị trường bạn nhắm tới. Muốn làm trong doanh nghiệp Nhật thì chọn tiếng Nhật. Làm việc với đối tác Hàn Quốc thì tiếng Hàn có lợi thế hơn. Hãy xác định rõ nơi mình muốn làm trước khi đăng ký khóa học.
Có thể tự học tiếng Trung, Nhật, Hàn tại nhà không?
Hoàn toàn có thể, nếu bạn có kỷ luật và chọn đúng tài liệu. Phần khó nhất khi tự học là thiếu người sửa phát âm. Vì vậy, hãy ghi âm giọng mình và so với người bản xứ, hoặc thêm một buổi học trực tuyến mỗi tuần để được góp ý trực tiếp.